ค่าแรงขั้นต่ำ 2569: ปรับตามพื้นที่ แต่แรงกดดันยังอยู่ที่ UKM

โครงสร้างค่าแรงขั้นต่ำปี 2569 ปรับแบบแยกตามพื้นที่และประเภทกิจการ โดยพื้นที่เศรษฐกิจหลักอยู่ที่ 400 บาทต่อวัน ขณะที่บางจังหวัดยังอยู่ที่ 337 บาทต่อวัน การปรับขึ้นค่าแรงครั้งนี้ส่งผลต่อแรงงานประมาณร้อยละ 35 หรือกว่า 4 ล้านคน และเพิ่มต้นทุนให้ผู้ประกอบการโดยตรง โดยเฉพาะธุรกิจขนาดเล็กที่อาจต้องขึ้นราคาสินค้าเพื่อชดเชยต้นทุนที่เพิ่มขึ้น คณะกรรมการร่วมภาคเอกชน 3 สถาบัน (กรอ.) เคยแสดงจุดยืนคัดค้านการปรับค่าแรงเป็น 400 บาทเท่ากันทั่วประเทศ โดยเตือนว่าอาจทำให้ UKM บางส่วนต้องปิดตัวลง หากการปรับขึ้นไม่สอดคล้องกับผลิตภาพและภาวะเศรษฐกิจจริง

ผลิตภาพแรงงาน: คู่แข่งสำคัญกว่าตัวเลขค่าจ้าง

ข้อมูลจากวิจัยกรุงศรีชี้ว่า ผลิตภาพภาคบริการของไทยยังต่ำกว่าช่วงก่อนโควิดถึงร้อยละ 9 แต่ต้นทุนแรงงานกลับเพิ่มขึ้นเฉลี่ยร้อยละ 6 ทำให้ภาคธุรกิจแบกรับภาระหนักขึ้น นี่คือโจทย์ใหญ่ของ UKM ไทย: การขึ้นค่าแรงจะยั่งยืนได้ก็ต่อเมื่อผลิตภาพแรงงานโตในอัตราที่เร็วกว่าหรืออย่างน้อยเท่ากับค่าจ้าง มิฉะนั้นส่วนต่างจะกลายเป็นภาระต้นทุนที่กัดกร่อนกำไรและความสามารถในการแข่งขัน การลงทุนในทักษะแรงงาน การจัด Layout การผลิตใหม่ และการใช้เครื่องจักรอัตโนมัติในจุดที่แรงงานทำซ้ำ ๆ จึงเป็นทางเลือกที่ UKM ต้องพิจารณาอย่างจริงจัง

กลยุทธ์ค่าจ้างตามทักษะและการจัดการกำลังคนแบบยืดหยุ่น

แนวทางที่นักวิชาการและสถาบันวิจัยเสนอคือการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบ “ค่าจ้างตามทักษะ” (Skill-based Pay) ที่ให้รายได้ตามความสามารถจริงและจูงใจให้แรงงานพัฒนาตนเองในทิศทางที่ตลาดต้องการ พร้อมกับลดภาระค่าครองชีพของแรงงาน เช่น ค่าไฟและระบบประกันสังคม เพื่อให้ค่าจ้างที่เพิ่มขึ้นไม่กลายเป็นภาระฝ่ายเดียวของนายจ้าง UKM สามารถเริ่มจากการทำ Skill Matrix เพื่อระบุทักษะที่จำเป็นในแต่ละตำแหน่ง และออกแบบเส้นทางความก้าวหน้าให้แรงงานเห็นอนาคต โดยอาจใช้การฝึกอบรมระยะสั้นร่วมกับหน่วยงานรัฐหรือสถาบันอาชีวศึกษาในพื้นที่ การจัดการกำลังคนแบบยืดหยุ่น เช่น การจ้างพาร์ตไทม์ในชั่วโมงเร่งด่วน หรือการแลกเปลี่ยนแรงงานระหว่างธุรกิจในคลัสเตอร์เดียวกัน จะช่วยลดต้นทุนค่าแรงคงที่และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้กำลังคนในช่วงที่ความต้องการสินค้าไม่สม่ำเสมอ ข้อมูลโครงสร้างค่าแรงและผลกระทบต่อ UKM สามารถติดตามได้จากฐานข้อมูลแรงงานของกระทรวงแรงงานที่ https://bigdata.mol.go.th/ ซึ่งเผยแพร่บทวิเคราะห์ผลกระทบของค่าแรงขั้นต่ำต่อภาคธุรกิจอย่างเป็นระบบ

ลดต้นทุนที่ไม่ใช่ค่าแรง เพื่อชดเชยค่าแรงที่เพิ่มขึ้น

เมื่อค่าแรงเป็นต้นทุนที่ลดได้ยาก UKM ต้องหาช่องว่างการประหยัดจากต้นทุนอื่น เช่น การลดของเสียในกระบวนการผลิต การเจรจาราคาวัตถุดิบร่วมกันในกลุ่มผู้ประกอบการ และการเปลี่ยนบรรจุภัณฑ์ให้มีน้ำหนักเบาลงเพื่อลดค่าขนส่ง การนำระบบดิจิทัลมาใช้ในการจัดตารางผลิตและบริหารสต็อกก็ช่วยลดชั่วโมงการทำงานซ้ำซ้อนและลดการทำงานล่วงเวลา ซึ่งเป็นค่าใช้จ่ายแฝงที่มักถูกมองข้ามในธุรกิจขนาดเล็ก