ปรากฏการณ์ “Local Expert” กับการทวงคืนรายได้จากการท่องเที่ยว

ปัญหาคลาสสิกของธุรกิจท่องเที่ยวไทยคือการที่รายได้ส่วนใหญ่มักกระจุกตัวอยู่กับนายทุนหรือแพลตฟอร์มจองห้องพักและทัวร์ออนไลน์ข้ามชาติ (Online Travel Agency: OTA) แต่ในปี 2026 เราได้เห็นการเกิดขึ้นของสตาร์ทอัพท่องเที่ยวรูปแบบใหม่ในเมืองรอง เช่น น่าน, เลย, จันทบุรี หรือ ชุมพร ที่ไม่ได้สร้างเว็บไซต์จองทัวร์แข่งกับเจ้าใหญ่ แต่เน้นการสร้าง “โปรแกรมท่องเที่ยวเชิงลึก” ที่มีเอกลักษณ์เฉพาะบุคคล

หัวใจของโมเดลนี้คือการปั้น “ชาวบ้าน” หรือ “ผู้เชี่ยวชาญในพื้นที่” (Local Expert) ให้กลายเป็นเจ้าของธุรกิจนำเที่ยวด้วยตนเอง โดยสตาร์ทอัพเหล่านี้ทำหน้าที่เป็น “หลังบ้าน” (Back Office) ในการจัดการเรื่องการตลาดออนไลน์ การถ่ายภาพ การตั้งราคา และการจัดการบัญชี แต่การออกแบบเส้นทางท่องเที่ยวและประสบการณ์หน้างานทั้งหมดอยู่ในมือของคนท้องถิ่น ไม่ว่าจะเป็นการพาเดินป่าหาเห็ดหายาก การสอนดำนาปลูกข้าวอินทรีย์ หรือการพาล่องเรือชมหิ่งห้อยยามค่ำคืน

เจาะเทรนด์การท่องเที่ยวแบบเรียนรู้ (Educational Travel)

จุดเปลี่ยนที่ทำให้โมเดลนี้บูมอย่างมากคือ การเปลี่ยนพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวคุณภาพจากยุโรปและอเมริกาเหนือ ที่เริ่มเบื่อหน่ายการท่องเที่ยวแบบถ่ายรูปเช็กอินแล้วกลับ พวกเขาต้องการ “การเรียนรู้ทักษะใหม่” (Skill Acquisition) หรือ “การแลกเปลี่ยนวัฒนธรรม” (Cultural Exchange) อย่างแท้จริง

ตัวอย่างเช่น สตาร์ทอัปรายหนึ่งในจังหวัดแพร่ ประสบความสำเร็จอย่างสูงในการเปิดคอร์สเรียน “การย้อมผ้าหม้อห้อมแบบดั้งเดิม” ระยะเวลา 3 วัน 2 คืน ณ ชุมชนบ้านทุ่งโฮ้ง โดยผู้เข้าร่วมจะได้เรียนรู้ตั้งแต่การเก็บใบห้อม การหมัก การย้อม ไปจนถึงการตัดเย็บเป็นเสื้อผ้าของตัวเอง ประสบการณ์นี้ถูกตั้งราคาไว้สูงกว่าแพ็กเกจทัวร์ทั่วไปถึง 3 เท่า แต่ก็ยังได้รับความนิยมและเต็มทุกเดือน ด้วยเหตุผลที่ผู้เข้าร่วมรู้สึกว่าได้รับคุณค่าทางความรู้กลับไป

ข้อมูลเชิงสถิติจาก การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) ประจำปี 2569 (ค.ศ. 2026) ชี้ให้เห็นชัดเจนว่า สัดส่วนนักท่องเที่ยวที่เลือกเดินทางไปยังเมืองรองและสนใจกิจกรรมเชิงประสบการณ์เพิ่มสูงขึ้นกว่า 30% เมื่อเทียบกับปีที่ผ่านมา โดยมีระยะเวลาพำนักเฉลี่ยยาวนานขึ้น ซึ่งเป็นผลดีต่อการกระจายรายได้ลงสู่ชุมชนโดยตรง

ข้อได้เปรียบเหนือเทคโนโลยี

สตาร์ทอัพสายนี้ไม่ได้ใช้ “เทคโนโลยี” เป็นแกนหลักในการขาย แต่ใช้ “ความรู้เฉพาะทาง” (Tacit Knowledge) ที่แพลตฟอร์ม AI หรือ OTA ยักษ์ใหญ่ไม่สามารถลอกเลียนแบบได้ง่าย เนื่องจากความสัมพันธ์ระหว่างคนกับธรรมชาติและวัฒนธรรมในแต่ละพื้นที่นั้นมีความเปราะบางและต้องการการดูแลจากคนในพื้นที่จริงๆ เท่านั้น

ข้อมูลอ้างอิง: สถิติและแนวโน้มการท่องเที่ยวภายในประเทศ ประเทศไทย ประจำปี 2569, ฝ่ายวิจัยการตลาด การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย – https://www.tat.or.th