ข้อมูลรั่วไหลไม่ใช่แค่ความเสี่ยง แต่คืออาชญากรรมที่รออยู่

การเปิดระบบให้ข้อมูลไหลเวียนได้อย่างเสรีนำมาซึ่งคำถามสำคัญ: ใครรับประกันว่าข้อมูลของประชาชนจะปลอดภัย? ธนาคารแห่งประเทศไทยตระหนักดีว่าการแบ่งปันข้อมูลที่ไม่มีมาตรฐานการคุ้มครองเท่ากับเปิดประตูให้กับความเสี่ยง โดยเฉพาะเมื่อภูมิทัศน์อาชญากรรมทางการเงินในภูมิภาคกำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

รายงานจาก GFTN ชี้ว่าเมื่อระบบการชำระเงินเชื่อมต่อกันมากขึ้น ผ่านระบบเรียลไทม์ Open Banking และการเชื่อมโยง QR ข้ามพรมแดน เครือข่ายการฉ้อโกงก็เคลื่อนที่ผ่านช่องว่างระหว่างสถาบันและพรมแดนได้เร็วกว่าที่ธนาคารและหน่วยงานกำกับดูแลจะแลกเปลี่ยนข้อมูลเพื่อจับกุม

หลักการ 5 ด้านที่ ธปท. กำหนด

หลักเกณฑ์ Your Data กำหนดหลักการกำกับดูแลผู้ให้บริการทางการเงินใน 5 ด้าน เพื่อให้การเปิดข้อมูลไม่นำมาซึ่งความเสี่ยงที่ไม่สมดุลหลักการสำคัญ ได้แก่:

การคุ้มครองผู้บริโภคและความเป็นส่วนตัวของข้อมูล ผู้ให้บริการต้องมีมาตรการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลที่เหมาะสม สอดคล้องกับ PDPA ที่บังคับใช้ตั้งแต่ปี 2565

การรับส่งข้อมูลตามมาตรฐานกลางและความปลอดภัย ข้อมูลต้องถูกส่งผ่านช่องทางดิจิทัลที่ได้มาตรฐาน มีการพิสูจน์ตัวตนและยืนยันตัวตนที่ชัดเจน

การจัดการความเสี่ยง ผู้ให้บริการต้องมีมาตรการบริหารความเสี่ยงที่รัดกุม รวมถึงการรักษาความปลอดภัยของข้อมูล

เงื่อนไขและค่าธรรมเนียม ต้องไม่เป็นอุปสรรคต่อการใช้สิทธิของลูกค้า และต้องไม่ก่อให้เกิดการรับส่งข้อมูลเกินความจำเป็น

Reciprocity ผู้ให้บริการที่รับข้อมูลต้องพร้อมเป็นผู้ส่งข้อมูลด้วย เพื่อไม่ให้เกิดการผูกขาดข้อมูลในมือของคนใดคนหนึ่ง

PDPA ไม่ได้เป็นแค่กฎหมาย แต่เป็นรากฐานของ Open Banking

สิ่งที่น่าสนใจคือการที่ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 (PDPA) ที่บังคับใช้ตั้งแต่ปี 2565 ได้วางรากฐานสำคัญให้กับ Your Data โดยเฉพาะ สิทธิในการขอรับสำเนาข้อมูล และ สิทธิในการโอนย้ายข้อมูล ซึ่งเป็นสิ่งที่ Open Banking ต้องการอย่างแท้จริง

ซึ่งหมายความว่า Your Data ไม่ได้เกิดขึ้นในสุญญากาศทางกฎหมาย แต่เป็นการต่อยอดจากสิทธิที่ประชาชนมีอยู่แล้วภายใต้ PDPA

Strong Customer Authentication กับบทบาทของ ธปท.

ธปท. ยังมีบทบาทในการกำกับดูแลให้ธนาคารและผู้ให้บริการบุคคลที่สามปฏิบัติตามข้อกำหนด Strong Customer Authentication (SCA) เพื่อยืนยันตัวตนของผู้ใช้บริการก่อนทำธุรกรรมสำคัญ รวมถึงการสอบสวนข้อร้องเรียนและบังคับใช้มาตรฐานการคุ้มครองผู้บริโภค

แนวทางนี้สะท้อนว่าการเปิดระบบไม่ได้หมายถึงการปล่อยให้ข้อมูลไหลอย่างเสรีโดยไร้การควบคุม แต่เป็นการออกแบบสถาปัตยกรรมที่ ความยินยอม และ ความปลอดภัย เป็นเสาหลักคู่กัน

สิ่งที่ผู้บริโภคต้องรู้

สำหรับประชาชนทั่วไป สิ่งสำคัญคือการเข้าใจว่าตนมีสิทธิ์ในการ เรียกดู ว่าข้อมูลของตนถูกส่งไปที่ไหน ถอนความยินยอม เมื่อใด และ ร้องเรียน หากพบการใช้งานที่ไม่เหมาะสม สิทธิเหล่านี้ไม่ใช่แค่ทฤษฎี แต่เป็นสิ่งที่ ธปท. และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมีหน้าที่บังคับใช้