ภาพของสาขาธนาคารใหญ่โตหรูหราตึก 5 ชั้นใจกลางเมืองอาจกำลังกลายเป็นไดโนเสาร์ที่ใกล้สูญพันธุ์ ท่ามกลางแรงกดดันด้านต้นทุนการดำเนินงาน (Operating Cost) และอัตราดอกเบี้ยที่ผันผวน ธนาคารพาณิชย์ไทยกำลังปรับสูตรการเข้าถึงลูกค้าใหม่ทั้งหมด ปรากฏการณ์ที่เห็นได้ชัดเจนคือ การลดจำนวนสาขาขนาดใหญ่ (Full Branch) และการเพิ่มจำนวนจุดบริการขนาดเล็ก (Light Branch/Kiosk) ที่กินพื้นที่น้อยกว่า แต่กระจายตัวอยู่ทั่วประเทศ

ยุทธศาสตร์การฝังตัวในร้านค้าปลีก

กลยุทธ์ที่ทรงพลังที่สุดในปี 2569 คือการเป็นพันธมิตรกับธุรกิจค้าปลีก ธนาคารออมสิน (GSB) และ ธ.ก.ส. ได้ขยายจุดให้บริการผ่านเคาน์เตอร์เซอร์วิสและร้านค้าชุมชนอย่างกว้างขวาง มากไปกว่านั้น สาขาขนาดย่อมของธนาคารพาณิชย์เริ่มเข้าไปเปิดในพื้นที่เช่าภายในซูเปอร์มาร์เก็ต เช่น โลตัส หรือ บิ๊กซี มากขึ้น ทำไมต้องเป็นที่นี่? เพราะพฤติกรรมของคนไทยยังคงพึ่งพาร้านค้าปลีกเหล่านี้ในชีวิตประจำวัน การที่ธนาคารตั้งอยู่ในจุดที่ลูกค้าต้องไปซื้อของอยู่แล้ว ทำให้การทำธุรกรรมการเงินกลายเป็นเรื่อง “แวะทำ” ไม่ใช่ “ตั้งใจเดินทางไปทำ”

จุดคุ้มทุนที่เร็วขึ้น

การเปิดสาขาใหญ่หนึ่งแห่งใช้เงินลงทุนหลายสิบล้านบาท ทั้งค่าตกแต่ง ค่าเช่า และเงินเดือนพนักงานจำนวนมาก แต่สำหรับ “สาขาจิ๋ว” หรือ Kiosk อัตโนมัติที่มีพนักงานเพียง 2-3 คน ใช้เงินลงทุนเพียงเศษเสี้ยวเดียว แต่สามารถครอบคลุมบริการได้ถึง 90% ของสาขาเต็มรูปแบบ เช่น การเปิดบัญชี การสมัครสินเชื่อเบื้องต้น การแก้ไขปัญหาบัตร ATM และการทำธุรกรรมเงินสดผ่านเครื่องอัตโนมัติ จุดคุ้มทุน (Break-even Point) ที่รวดเร็วขึ้นทำให้แบงก์กล้าที่จะขยายสาขาไปยังพื้นที่กึ่งเมืองหรือพื้นที่ชนบทที่มีศักยภาพสูง ซึ่งเดิมทีไม่คุ้มค่ากับการสร้างสาขาเต็มรูปแบบ

บทบาทของ Banking Agent

อีกฟันเฟืองสำคัญคือ “ตัวแทนธนาคาร” (Banking Agent) ที่มักเป็นร้านโชห่วยหรือร้านสะดวกซื้อที่ได้ใบอนุญาตให้รับฝาก-ถอนเงิน หรือรับชำระเงินกู้แทนธนาคารได้ โมเดลนี้ช่วยให้ธนาคารไม่ต้องแบกรับภาระค่าพนักงานและค่าเช่า แต่ยังคงสามารถเข้าถึงฐานลูกค้าระดับล่าง (Bottom of the Pyramid) ได้อย่างทั่วถึง โดยเฉพาะในหมู่บ้านที่ห่างไกลจากอำเภอเมือง

รายงานจาก Krungsri Research ชี้ให้เห็นว่าต้นทุนคงที่ของธนาคารขนาดใหญ่ของไทยหลายแห่งเริ่มลดลงเป็นครั้งแรกในรอบหลายปี เนื่องมาจากการปรับโครงสร้างสาขาอย่างจริงจัง ซึ่งส่งผลดีต่อกำไรสุทธิในระยะยาว ท่ามกลางการแข่งขันด้านดิจิทัลที่รุนแรง อ่านรายงานฉบับเต็มได้ที่นี่ เพื่อทำความเข้าใจภาพรวมเศรษฐกิจและการลงทุนภาคธนาคาร