กระแสความยั่งยืน (ESG) ได้หลอมรวมเข้ากับหลักการกำกับดูแลกิจการอย่างแยกไม่ออกในประเทศไทยปี 2026 แต่ความท้าทายใหญ่หลวงคือการแพร่ระบาดของ “Greenwashing” หรือการสร้างภาพลักษณ์ว่าเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมเกินจริง ซึ่งกลายเป็นประเด็นร้อนที่หน่วยงานกำกับดูแลอย่างสำนักงาน ก.ล.ต. กำลังกวาดล้างอย่างจริงจัง

ESG คือธรรมาภิบาล ไม่ใช่แค่การตลาด

หลายบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) ใช้จ่ายงบประมาณมหาศาลไปกับการทำสื่อโฆษณาและกิจกรรม CSR ถ่ายรูปปลูกป่าชายเลน แต่ในขณะเดียวกัน กลับมีวัฒนธรรมองค์กรที่ปกปิดข้อมูล หรือไม่มีกระบวนการตรวจสอบย้อนกลับในห่วงโซ่อุปทาน นี่คือรอยร้าวของธรรมาภิบาล

ในปี 2026 ก.ล.ต. ได้ยกระดับข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูล One Report หรือ แบบ 56-1 One Report ให้เข้มข้นขึ้น โดยเฉพาะในส่วนของ “Governance of Sustainability” บริษัทต้องเปิดเผยว่าใครในระดับกรรมการบริหารเป็นผู้รับผิดชอบเป้าหมาย Net Zero ขององค์กร? มีการเชื่อมโยงผลตอบแทนผู้บริหารกับตัวชี้วัดด้าน ESG อย่างไร?

มาตรฐานการตรวจสอบใหม่

จากกรณีอื้อฉาวของบริษัทส่งออกสินค้าเกษตรแปรรูปแห่งหนึ่งในจังหวัดสมุทรสาคร ที่ถูกตรวจพบว่ามีการใช้แรงงานผิดกฎหมายในโรงงานของซัพพลายเออร์ชั้นที่ 2 ทั้งที่ได้รับรางวัลบริษัทยั่งยืนดีเด่น (Sustainability Awards) กระตุ้นให้เกิดการปฏิรูปครั้งใหญ่ ตลาดหลักทรัพย์ไทยและสมาคมส่งเสริมผู้ลงทุนไทยได้ร่วมกันผลักดันให้มีการ “Audit” รายงานความยั่งยืนโดยผู้ตรวจสอบอิสระภายนอก (External Assurance) เสมือนการตรวจงบการเงิน

นี่คือการปิดช่องโหว่ของ Good Corporate Governance ในมิติสิ่งแวดล้อม เพราะหากข้อมูลด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม (เช่น ปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก หรืออัตราการบาดเจ็บจากการทำงาน) เป็นเท็จ งบการเงินที่รายงานต้นทุนต่ำก็ย่อมคลาดเคลื่อนไปด้วย นักลงทุนสถาบันในไทยเริ่มใช้ข้อมูลจากดาวเทียมและ AI ในการตรวจสอบพื้นที่ป่าและโรงงานของบริษัทที่ลงทุน เพื่อยืนยันข้อมูลกับที่บริษัทแจ้งในรายงาน

โครงสร้างคณะกรรมการชุดใหม่

เพื่อตอบโจทย์นี้ โครงสร้างคณะกรรมการของบริษัทไทยยุคใหม่จึงต้องมีการตั้ง “คณะกรรมการบรรษัทภิบาลและการพัฒนาอย่างยั่งยืน” (Nomination, Remuneration and Sustainability Committee) อย่างจริงจัง ไม่ใช่แค่มีชื่อในเว็บไซต์ กรรมการต้องมีความรู้เรื่องความหลากหลายทางชีวภาพ (Biodiversity) และสิทธิมนุษยชน (Human Rights Due Diligence) ซึ่งเป็นทักษะใหม่ที่สถาบันกรรมการบริษัทไทย (IOD) จัดอบรมอย่างต่อเนื่องเต็มทุกคลาสในปี 2026